Artykuły

Leki wspomagające rzucenie palenia.

Leki wspomagające rzucenie palenia.

Badania GUS-u wykazały, że w Polsce papierosy pali 32% dorosłych. Większy odsetek stanowią mężczyźni, z ogółu których po nikotynę sięga 37%, a w przypadku kobiet 27% z nich jest uzależnionych od tej substancji. Te dane obrazują, że problem nałogowego palenia papierosów w naszym kraju dotyczy aż 1/3 dorosłych!

Jakie czynniki wpływają na uzależnienie od nikotyny?

Nikotyna, która jest głównym „sprawcą” uzależnienia od palenia papierosów stanowi jedynie mały odsetek ich składu. Jest to organiczny związek chemiczny, z grupy alkaloidów pirydynowych, który jest obecny w wielu rodzajach tytoniu, jednak głównie jest on pozyskiwany z liści odmiany szlachetnej tej rośliny. Oprócz niej w dymie papierosowym można znaleźć jeszcze około 4 tysięcy innych związków! W tym wiele związków organicznych, substancji smolistych, metali, w tym bardzo trujący kadm, czy inne gazy, nawet tak niebezpieczne jak cyjanowodór. Jednak to nikotyna jest tą jedyną substancją, której przyjmowanie pozwala przeżywać przyjemność z palenia papierosów. Najczęściej dostaje się ona do organizmu w wyniku palenia tytoniu (w postaci fajek, cygar, papierosów), ale również dość popularne jest jej wciąganie do nosa w postaci tabaki. Należy nadmienić, że nikotyna jest substancją psychoaktywną, co powoduje, że ma ona zdolność oddziaływania na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) i stymulowania obecnych tam zakończeń nerwowych. Taki proces powoduje wywołanie u człowieka uzależnienia fizycznego od nikotyny. Łączy się ona z receptorami  nikotynowymi w OUN, drażniąc je podczas przyjmowania kolejnych jej dawek. Osoba paląca przyzwyczaja się do tych efektów, które są wywołane przez nikotynę. Receptory nikotynowe w miarę ich drażnienia przez omawianą substancję zwiększają swoją ilość w OUN. Sprawia to, że aby pobudzić te receptory w celu odczucia takich samych doznań, osoba uzależniona musi przyjąć kolejne dawki nikotyny.

Nikotyna, tak jak wiele innych substancji uzależniających zwiększa wydzielanie dopaminy (DA), która jest uwalniana w mózgu i wpływa na nastrój oraz dobre samopoczucie człowieka. Co więcej, powoduje ona zwiększone wydzielanie noradrenaliny (NA) do krwi. Wiąże się to ze zwiększeniem tętna, przyspieszeniem bicia serca, zanikiem bólu, głodu, czy rozszerzeniem źrenic. Gdy zaczyna spadać stężenie nikotyny we krwi, również DA i NA przestają oddziaływać na receptory. Powoduje to pojawienie się rozdrażnienia i lęku u osoby uzależnionej, co wiąże się z niejako przymusem do sięgnięcia po kolejnego papierosa.

Regularne palenie papierosów wywołuje również powstanie uzależnienia psychicznego. Powstaje ono jednak rzadziej niż fizyczne i rozwija się przez dłuższy czas. Dotyczy ono głównie osób, które uzależniły się od nikotyny w młodym wieku, a wpływ na to miało otoczenie w jakim dorastały. Palący rodzice dają niejako przyzwolenie na sięganie po papierosa dla swoich dzieci. Wpływ na uzależnienie mogą mieć również czynniki genetyczne. Nie bez znaczenia jest również obecność innych używek w życiu człowieka. Naukowcy dowiedli, że osoby uzależnione od alkoholu, narkotyków, czy nawet kawy mają większe predyspozycje do uzależnienia, również od nikotyny. Ponadto dla większości osób palących papierosy, odruch ten jest sposobem na radzenie sobie ze stresem. Nie wyobrażają sobie oni porannej kawy, spotkań towarzyskich, czy przerwy w pracy bez papierosa. Te wszystkie rytuały powtarzane regularnie wpływają na rozwinięcie uzależnienia psychicznego.

Jak należy sobie radzić z uzależnieniem od nikotyny?

Decydując się na rzucenie palenia papierosów należy sobie zdać sprawę, że trzeba zwalczyć zarówno uzależnienie psychiczne jak i fizyczne. Wiąże się to z włączeniem do leczenia farmakologicznego również terapii psychologicznej. Naukowcy uważają, że osoby, które sięgają po środki lecznicze w celu zwalczenia uzależnienia od nikotyny mają 30% szans na powodzenie. Natomiast osoby, które polegają jedynie na swojej silnej woli od razu zmniejszają swoje szanse na sukces dziesięciokrotnie.

Stosowanie środków farmaceutycznych polega paradoksalnie na leczeniu uzależnienia za pomocą dozowania coraz to niższych dawek nikotyny. Jej podawanie pozwala na zniwelowaniu objawów zespołu abstynencyjnego jaki pojawia się u osoby, która nagle zaprzestaje sięgać po papierosy. W tym miejscu należy wytłumaczyć, czym jest zespół abstynencyjny i w jaki sposób może się on w tym przypadku ujawniać. Jest to zespół objawów, jakie pojawiają się gdy stężenie nikotyny we krwi spadnie poniżej poziomu pozwalającego na stymulowanie OUN. Pojawiający się wtedy głód nikotynowy może mieć miejsce już godzinę po zapaleniu ostatniego papierosa. Najczęściej występującymi objawami są złość, drażliwość, problemy z koncentracją, lęk, bóle głowy, uczucie głodu, a także poważniejsze, jak nadmierne zwolnienie rytmu serca, czy nadmierna kurczliwość mięśni. Nikotynowa terapia zastępcza pozwala na wysycenie wszystkich receptorów nikotynowych do tego stopnia, aby zredukować objawy odstawienne. Gdy pacjent zaczyna  sobie radzić ze skutkami głodu nikotynowego, wtedy należy stopniowo zmniejszać ilości podawanej nikotyny, ostatecznie dążąc do jej całkowitego odstawienia.

Można się zastanowić, czy od takiej terapii człowiek mógłby się uzależnić, bo przecież jest dostarczana do organizmu nikotyna, która wywołuje u ludzi tak wiele pozytywnych emocji. Natomiast uzależnienie od nikotynowej terapii zastępczej jest prawie niemożliwe. Nikotyna z papierosów wchłania się do krwiobiegu w ciągu 20-30 sekund w bardzo dużych ilościach. W przeciwieństwie, środki farmaceutyczne uwalniają nikotynę powoli w małych ilościach, dlatego możliwość uzależnienia jest znikoma.

Na rynku farmaceutycznym dostępne są różnorodne rodzaje nikotynowej terapii zastępczej:

  1. Plastry: jedna z najczęściej wybieranych form terapii farmakologicznej w leczeniu uzależnienia od nikotyny. Wybór rodzaju transdermalnej terapii jest uzależniony od ilości wypalanych papierosów w ciągu doby oraz od tego, czy pacjent rozpoczyna dzień od zapalenia papierosa, czy też tą czynność wykonuje w późniejszym czasie. Różnice pojawiają się w czasie, w którym plaster jest przyklejony do skóry pacjenta (może to być 16 bądź 24h), w dawce uwolnionej nikotyny w ciągu dnia oraz w całkowitej długości całej terapii.
  2. Guma do żucia: Nikotyna dostaje się do krwi poprzez błonę śluzową jamy ustnej. Może ona stanowić uzupełnienie do innej terapii, najczęściej psychologicznej. Wspomaga ona redukowanie ilości wypalanych papierosów w ciągu dnia. Należy pamiętać o tym, że istnieje liczne przeciwskazania do jej stosowania, m.in: choroba wrzodowa, stany zapalne w obrębie jamy ustnej, czy przełyku.
  3. Pastylki do ssania: Na rynku występują w dwóch dawkach. Wyższej dla pacjentów, którzy zapalają papierosa rano do 30 minut od momentu przebudzenia oraz niższej dla tych, którzy tą czynność wykonują w późniejszym okresie dnia. W czasie trwania kuracji, aby zmniejszyć dawkę podawanej nikotyny należy redukować liczbę przyjmowanych pastylek.
  4. Inhalatory z nikotyną: Jest to urządzenie do którego montowane są pojemniki z nikotyną, która jest uwalniana wraz z wdechem powietrza wykonanego przez ustnik. Ten rodzaj nikotynowej terapii zastępczej pozwala na leczenie zarówno uzależnienia fizycznego przez wysycanie receptorów, ale także psychicznego przez zaspokajanie czynności behawioralnej jaką jest wciąganie powietrza wysyconego nikotyną.

O czym należy pamiętać podczas stosowania nikotynowej terapii zastępczej?

Po pierwsze nie powinno się stosować jej kilku rodzajów w jednym czasie. Może to spowodować byt duże stężenie nikotyny we krwi, co może doprowadzić do niepowodzenia terapii. Z drugiej strony nie należy dzielić jednorazowych dawek środków farmaceutycznych, w związku z tym nie powinno się łamać na pół pastylek, czy ciąć na kawałki plastrów. Co najważniejsze przed rozpoczęciem terapii powinno się całkowicie zaprzestać palenia papierosów.

A co jeśli nikotynowa terapia zastępcza okaże się nieskuteczna?

Leczenie farmakologiczne uzależnienia od nikotyny można prowadzić również za pomocą szeregu innych substancji leczniczych. Do jednej z najczęściej wykorzystywanych należy cytyzyna. Jest to naturalny alkaloid otrzymywany ze złotokapu. Jej działanie polega na wysycaniu receptorów nikotynowych. Ma ona znacznie wyższe powinowactwo do nich niż nikotyna. Jej działanie wiąże się również z wywołaniem pozytywnych emocji, które uzależnione są od wydzielania neuroprzekaźników.

Wszystkie powyżej opisane środki farmaceutyczne są dostępne w aptekach bez recepty. Natomiast istnieją preparaty, które można nabyć jedynie z przepisu lekarza. Jedną z takich substancji leczniczych jest bupropiron. Jest on inhibitorem zwrotnego wychwytu dopaminy oraz noradrenaliny. Wywołuje to zwiększone stężenie tych neuroprzekaźników w OUN bez konieczności sięgania po kolejne dawki nikotyny. Inną substancją, której preparaty można kupić tylko na receptę jest wereniklina. Jej działanie jest podobne do cytyzyny. Również wysyca ona receptory nikotynowe i wypiera nikotynę z połączeń z nią.

Leczenie farmakologiczne to nie wszystko…

Osoba uzależniona, która wyraża chęć rzucenia palenia musi również zmienić swój tryb życia. Powinna ona wyeliminować wszelkie czynności, które wiążą się jej z paleniem, np. picie kawy, czy alkoholu. Taka osoba powinna spędzać więcej czasu na świeżym powietrzu, uprawiać sport, ponieważ wysiłek fizyczny zwiększa wydzielanie wszelkich neuroprzekaźników, a ponadto redukuje stres, które jest jedną z przyczyn sięgania po papierosa. W momencie chęci zapalenia można napić się wody, soków, wziąć gumę do żucia, a ręce zająć jakąś czynnością, np. używać piłeczki antystresowej albo układać kostkę Rubika. Odmówienie sobie zapalenia papierosa warto nagradzać w inny sposób. Wtedy nasz mózg „przestawi” się na inne przyjemności.

Korzyści płynące z rzucenia palenia papierosów

Wyleczenie uzależnienia od nikotyny wiąże się z wieloma korzyściami dla naszego zdrowia. Już w pierwszej dobie po zaprzestaniu palenia papierosów stężenie tlenku węgla w naszej krwi wraca do normy. Po miesiącu ustępują problemy z układem oddechowym. Znika kaszel, wysuszone błony śluzowe oraz wszelkie problemy z oddychaniem. Po kilku miesiącach poprawia się stan układu krwionośnego. Antyoksydanty obecne w organizmie zaczynają zwalczać powstałą w wyniku palenia płytkę miażdżycową, stabilizuje się tętno oraz czynności serca. Po kilku latach od zaprzestania palenia znacznie zmniejsza się prawdopodobieństwo pojawienia się raka płuc oraz przełyku. A co najważniejsze nie truje ona osób w swoim otoczeniu. Najbliżsi uzależnionego są narażeni na efekty biernego palenia, którego skutki mogą być również bardzo poważne. 

Przeczytaj również

Szukaj

Zapytania

Cześć wszystkim, Mam 40 lat, dotychczas nie chorowałam poważnie. Od kilku lat miewam uczucie szybkiego bicia serca trwające od kilku do kilkudziesięciu sekund. Była u lekarza rodzinnego w EKG bez zmian. Odbyłam konsultacje kardiologiczną 2 lata temu. Wykonano Holtera- EKG w którym nie stwierdzono u mnie zaburzeń rytmu (wynik prawidłowy) Obecnie opisywane epizody zdarzają się coraz częściej i nie wiem co robić, proszę o poradę lub opinie!
Odpowiedzi (0)
Witam, mam 35 lat mieszkam w okolicach mocno zalesionych. W związku z nagłaśnianiem problemu boreliozy, oznaczyłam przeciwciała w kierunku borreli w dwóch klasach (IgG i IgM). Okazało się, że wynik IgG jest dodatni IgM ujemny. Poza występującymi od czasu do czasu dolegliwościami bólowymi stawów (głównie kolan)co dotychczas wiązałam z wysiłkiem fizycznym. Nie odczuwam innych dolegliwości. Czy taki wynik wymaga pogłębienia diagnostyki? Test (western blood) lub ewentualnego leczenia antybiotykiem?? Dziękuję za odpowiedzi.
Odpowiedzi (0)
Witam serdecznie, moja mama 75 letnia kobieta ostatnimi czasy miała wypadek samochodowy, w którym doznała urazu stawu biodrowego. Musiała przejść operację endoprotezowania. Aktualnie jest w domu jednakże nie potrafi się poruszać o własnych siłach. Na rehabilitację z NFZ niema co marzyć, dlatego szukam kogoś z Warszawy, kto za racjonalne wynagrodzenie podejmie się skutecznej rehabilitacji.
Odpowiedzi (1)