Artykuły

Probiotyki - czy są one nam potrzebne?

Probiotyki - czy są one nam potrzebne?

Wyobraźmy sobie sytuację: katar, ból gardła, gorączka, nie wiemy czy to zwykłe przeziębienie, a może grypa, podejmujemy decyzję- udajemy się do lekarza. Nawet 90% pacjentów po takiej wizycie lekarskiej otrzymuje receptę na antybiotyk. Po wyjściu z przychodni zmierzamy do apteki, gdzie po realizacji recepty, farmaceuta często nas pyta, czy potrzebujemy osłonę, probiotyk czy symbiotyk? Wielu z nas zastanawia się co to są w ogóle za preparaty? Czy są one nam potrzebne? Czy farmaceuta korzystając z naszej niewiedzy chce nas naciągnąć na te kilkanaście złotych? W niniejszym artykule postaramy się odpowiedzieć na te pytania oraz wyjaśnić czym są probiotyki i jak działają w naszym organizmie.

Czym jest probiotyk?

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) są to żywe drobnoustroje, które podawane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny. Prowadzone w ostatnich latach badania potwierdziły jednak, że nie tylko żywe, ale i martwe bakterie, a nawet tylko ich materiał genetyczny mogą wywoływać takie same działania jak probiotyki. Badania nad leczniczymi właściwościami bakterii probiotycznych zapoczątkowało odkrycie w latach 20. XX w. zjawiska kolonizacji przewodu pokarmowego człowieka przez bakterie obecne w kefirze.

Do drobnoustrojów o działaniu probiotycznym należą przede wszystkim bakterie z rodzajów, które produkują kwas mlekowy- Lactobacillus oraz Bifidobacterium. Ponadto do probiotyków zaliczymy grzyby z rodzaju Saccharomyces. Działanie probiotyczne posiadają też niektóre szczepy z rodzaju Lactococcus, Streptococcus oraz Enterococcus. Źródłem tych bakterii są preparaty farmaceutyczne, suplementy diety oraz produkty fermentowane, takie jak jogurty, kefiry czy mleko acidofilne.

Idealny probiotyk powinien charakteryzować się następującymi cechami:

   - mieć pochodzenie ludzkie;

   - wykazywać oporność na działanie kwasu solnego oraz żółci;

   - wykazywać zdolność do kolonizacji przewodu pokarmowego i przylegania do ściany jelita;

   - produkować substancje przeciwdrobnoustrojowe;

   - korzystnie oddziaływać na zdrowie człowieka;

W tym miejscu należy również wyjaśnić czym są prebiotyki, które są często mylone z probiotykami. Są to produkty spożywcze, które nie podlegają procesowi trawienia, jednocześnie pobudzają aktywność i wzrost niektórych szczepów bakterii obecnych w przewodzie pokarmowym (w tym bakterii probiotycznych). W preparatach farmaceutycznych są często łączone z probiotykami, w celu zwiększenia skuteczności ich działania. Takie połączenie nosi nazwę symbiotyku.

Jaki sens ma suplementacja probiotykami skoro te bakterie występują naturalnie w naszym organizmie?

Skład flory bakteryjnej w organizmie człowieka zależy od stanu fizjologicznego oraz od innych czynników jak np. wiek. Już u kilkudniowego noworodka zaczyna się ona rozwijać w przewodzie pokarmowym, a po  kilku tygodniach ulega stabilizacji. Rodzaj  i ilość rozwijającej się flory zależy również od odcinka przewodu pokarmowego. W żołądku znajduje się „jedynie” 1000 bakterii/ml, w jelicie cienkim ta ilość sięga 100 tys./ml, a w jelicie grubym jest to już bilion bakterii w 1 ml treści jelitowej. Naturalna flora bakteryjna występująca w przewodzie pokarmowym w znacznym stopniu odpowiada za zdrowie człowieka. Bierze udział w rozwoju odporności, detoksykacji ksenobiotyków, dezaktywacji kancerogenów oraz produkcji witamin B i K.

Podczas terapii antybiotykowej stosowane środki lecznicze działają przeciwko naturalnej florze i zmniejszają ilość bakterii w przewodzie pokarmowym. To właśnie dlatego farmaceuci polecają stosowanie łącznie z antybiotykami preparatów zawierających w swoim składzie bakterie probiotyczne. Pozwala to na zrównoważenie zaburzonej równowagi we florze bakteryjnej oraz wywołuje zjawisko tzw. kolonizacji kompetycyjnej. Polega ono na tym, że bakterie dostarczane do organizmu w postaci preparatów farmaceutycznych wypierają z miejsca bytowania bakterie chorobotwórcze, w efekcie przyspieszając ich eliminację i cały proces zdrowienia.

Probiotyki wykazują również szereg innych działań, które oddziaływują korzystnie na organizm. Są to m.in.:

   - ograniczenie rozwoju patogenów: zarówno bakteryjnych jak i wirusowych, m.in. przez wytwarzanie nadtlenku wodoru;

   - hamowanie adhezji bakterii do ściany jelita;

   - pobudzenie aktywności układu immunologicznego;

   - działanie przeciwzakrzepowe;

  - mają korzystny wpływ na funkcjonowanie układu pokarmowego: eliminują wzdęcia, niestrawność, zaparcia, zwiększają produkcję śluzu przez komórki nabłonkowe jelit, zwalniają motorykę;

   - biorą udział w trawieniu laktozy;

   - mają działanie detoksykacyjne;

   - mają działanie cytoprotekcyjne;

Powyższe działania sprawiają, że probiotyki mają szerokie zastosowanie kliniczne. Po pierwsze są skuteczne w zapobieganiu oraz leczeniu wszelkiego rodzaju biegunek. Najpowszechniej występują te, które są wywołane przez rotawirusy. Probiotyki wypierając patogeny skutecznie skracają czas trwania zaburzenia jelitowego, o nawet 30 godzin. Ponadto zmniejszają liczbę stolców oddawanych w trakcie jej trwania. Należy pamiętać, że w trakcie leczenia powinno się odpowiednio nawadniać organizm i uzupełniać utracone elektrolity. Ich skuteczność została wykazana również podczas pojawienia się biegunek podróżnych. W trakcie wyjazdów do Azji, Afryki, czy Ameryki Południowej nasz organizm styka się z nowymi patogenami, których do tej pory „nie znał”. Probiotyki chronią nasz przewód pokarmowy przed ekspansją obcych bakterii skutecznie zapobiegając albo chociaż skracając czas trwania biegunki.

Na rozwój chorób zapalnych jelit mają wpływ liczne czynniki środowiskowe, genetyczne oraz immunologiczne. Te zaburzenia prowadzą do rozchwiania równowagi flory bakteryjnej jelit, którą skutecznie można zrównoważyć stosując probiotyki. Ich działanie immunomodulujące wpływa ponadto na złagodzenia i skrócenie czasu trwania zapalenia.

W krajach rozwiniętych co raz częściej pojawiają się schorzenia związane z przewodem pokarmowym: rak okrężnicy i zespół jelita drażliwego. Zapewnienie odpowiedniej ilości bakterii probiotycznych w jelitach zapobiega pojawianiu się powyższych schorzeń poprzez modulację układu immunologicznego oraz ich działanie cytoprotekcyjne.

Probiotyki są stosowane również w przypadku nietolerancji laktozy. W czasie fermentacji produkują  one laktazę− enzym, który rozkłada laktozę do glukozy i galatkozy. Należy pamiętać o tym, że tą właściwość mają tylko niektóre szczepy stosowane w odpowiedniej dawce, np. Lactobacillus bulgaricus, Streptococcus thermophilus.

Również zastosowanie probiotyków w trakcie eradykacji bakterii Helicobacter pylori, która w głównej mierze odpowiada za rozwój wrzodów żołądka, zwiększa skuteczność leczenia oraz łagodzi działania niepożądane pojawiające się podczas takiej terapii.

Co więcej regularna suplementacja probiotykami zmniejsza prawdopodobieństwo pojawienia się próchnicy. Jej przyczyną jest nadmiernie kwaśne środowisko w jamie ustnej. Bakterie probiotyczne podwyższają pH zapewniając zdrowe zęby. Ponadto spożywanie mleka, bądź produktów nabiałowych zawierających probiotyki dostarcza dodatkowych ilości wapnia oraz fosforu, które zapewniają odpowiednią budowę zębów.

Liczne prowadzone badania nad probiotykami potwierdzają również ich skuteczność w leczeniu alergii pokarmowej, czy nawet zakażeń górnych dróg oddechowych oraz zakażeń powstających w wyniku powikłań po zabiegach chirurgicznych.

Powyższe przykłady zastosowań świadczą o tym, że suplementację probiotykami nie jest jedynie zalecana podczas antybiotykoterapii. Zachowanie równowagi w składzie flory bakteryjnej wpływa korzystnie na funkcjonowanie całego organizmu. Należy pamiętać, że bakterie probiotyczne nie są jedynie „zamknięte” w tabletkach, a znajdują się również w licznych produktach spożywczych, do których produkcji zostały użyte. Należy tutaj na pierwszym miejscu postawić produkty nabiałowe: kwaśne mleko, kefiry, jogurty, ale drożdżaki zaliczane do probiotyków możemy znaleźć również w piwie!

Czy przyjmowanie probiotyków jest zawsze bezpieczne?

Uważa się, że przyjmowanie preparatów probiotycznych w zalecanych dawkach przez osoby zdrowe  jest bezpieczne. Istnieją potencjalne zagrożenia, które są związane z przyjmowaniem probiotyków. Po pierwsze istnieje możliwość przeniesienia bakterii probiotycznych poza układ pokarmowy, gdzie w innych układach organizmu mogą wywołać infekcje. Innym możliwym zagrożeniem związanym z przyjmowaniem tych preparatów jest translokacja antybiotykooporności z bakterii probiotycznych na patogeny kolonizujące w przewodzie pokarmowym. Prawdopodobieństwo wystąpienia bakteriemii bądź fungemii związanych z przyjmowaniem probiotyków wynosi jeden na milion. Głównymi czynnikami, które mogą prowadzić do tego patologicznego stanu są: wcześniactwo niemowląt, obecność wkłucia centralnego, zaburzenie bariery jelitowej, choroby zastawek serca. Podawanie probiotyków pacjentom, u których występują powyższe czynniki należy rozważyć, uwzględniając uzyskanie korzyści do ryzyka.

O czym należy pamiętać stosując probiotyki?

Bardziej spostrzegawczy pacjenci zauważą, że dawka probiotyków jest podawana w innej jednostce niż powszechnie spotykane preparaty farmaceutyczne. Bo czym są CFU? Według definicji jest to liczba jednostek tworzących jedną kolonię. Zalecane dawki wahają się od 1 miliona do nawet 1 miliarda na dobę, jednak powszechnie występujące preparaty zawierają w dawce jednorazowej nawet 2 miliardy CFU, więc wypełnienie zalecanej dawki nie stanowi większego problemu. Należy również pamiętać, że probiotyki w celu uzyskania pożądanych działań trzeba przyjmować przynajmniej 2 tygodnie, a terapia może trwać nawet kilka miesięcy. Suplementacja tymi bakteriami może również przybrać formę stałą. Inną ważną kwestią, o której nie można zapomnieć są warunki w jakich należy przechowywać takie preparaty. Zaleca się ich przechowywanie w temperaturę od 2 do 8ºC, czyli w lodówce.

Jednoznacznie można stwierdzić, że przyjmowanie preparatów zawierających probiotyki niesie ze sobą szereg korzyści. Należy jednak pamiętać, że bakterie probiotyczne można spotkać w wielu produktach spożywczych i dzięki umiejętnie skonstruowanej diecie, u osoby zdrowej, właśnie w ten sposób możemy zaspokoić zapotrzebowanie organizmu na nie bez konieczności sięgania  po preparaty farmaceutyczne.

Przeczytaj również

Szukaj

Zapytania

Cześć wszystkim, Mam 40 lat, dotychczas nie chorowałam poważnie. Od kilku lat miewam uczucie szybkiego bicia serca trwające od kilku do kilkudziesięciu sekund. Była u lekarza rodzinnego w EKG bez zmian. Odbyłam konsultacje kardiologiczną 2 lata temu. Wykonano Holtera- EKG w którym nie stwierdzono u mnie zaburzeń rytmu (wynik prawidłowy) Obecnie opisywane epizody zdarzają się coraz częściej i nie wiem co robić, proszę o poradę lub opinie!
Odpowiedzi (0)
Witam serdecznie, moja mama 75 letnia kobieta ostatnimi czasy miała wypadek samochodowy, w którym doznała urazu stawu biodrowego. Musiała przejść operację endoprotezowania. Aktualnie jest w domu jednakże nie potrafi się poruszać o własnych siłach. Na rehabilitację z NFZ niema co marzyć, dlatego szukam kogoś z Warszawy, kto za racjonalne wynagrodzenie podejmie się skutecznej rehabilitacji.
Odpowiedzi (1)
Witam, mam 35 lat mieszkam w okolicach mocno zalesionych. W związku z nagłaśnianiem problemu boreliozy, oznaczyłam przeciwciała w kierunku borreli w dwóch klasach (IgG i IgM). Okazało się, że wynik IgG jest dodatni IgM ujemny. Poza występującymi od czasu do czasu dolegliwościami bólowymi stawów (głównie kolan)co dotychczas wiązałam z wysiłkiem fizycznym. Nie odczuwam innych dolegliwości. Czy taki wynik wymaga pogłębienia diagnostyki? Test (western blood) lub ewentualnego leczenia antybiotykiem?? Dziękuję za odpowiedzi.
Odpowiedzi (0)